Παύλος Χαραμής – «Σώμα και ταυτότητα»

Η Θεματική Εβδομάδα είναι μια ριζοσπαστική πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, που ξεκίνησε από τη συνειδητοποίηση μιας άμεσης και ζωτικής ανάγκης, που όλοι λίγο-πολύ αντιλαμβανόμαστε: να προετοιμάσουμε έγκαιρα και σωστά κάθε παιδί και κάθε έφηβο για μια σειρά προβλήματα και δυσκολίες της ζωής, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στην προαγωγή της υγείας και της ευημερίας τους.

Αυτή η ανάγκη δεν θα μπορούσε να καλυφθεί παρά μόνο στο πρόγραμμα του Γυμνασίου, γιατί έτσι θα επιτυγχάναμε τον στόχο μας να εφοδιαστούν όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως με έγκυρες και κατάλληλες για την ηλικία τους γνώσεις και εμπειρίες σχετικές με το περιεχόμενο της Θεματικής Εβδομάδας. Ούτε θα μπορούσε να καλυφθεί από το υπόλοιπο σχολικό πρόγραμμα, γιατί ακόμα δεν έχουν προβλεφθεί δράσεις που θα μπορούσαν να καλύψουν στο σύνολό τους αυτά τα θέματα.

Τρεις είναι οι κύκλοι θεμάτων που συμπεριλήφθηκαν στην εφετινή Θεματική Εβδομάδα, με τίτλο «Σώμα και ταυτότητα», με την προοπτική τις επόμενες χρονιές να διευρυνθεί ο κύκλος των δραστηριοτήτων της και σε άλλα θέματα.

Ο πρώτος έχει σχέση με τη διατροφή και την ποιότητα ζωής. Δυστυχώς, μαζί με την ευημερία που έχουν κατακτήσει οι σύγχρονες κοινωνίες σε σχέση με το παρελθόν, έχουν αυξηθεί υπέρμετρα και οι κίνδυνοι που συνεπάγονται οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις. Η νέα γενιά χρειάζεται να εφοδιαστεί με γνώσεις, στάσεις και αξίες που θα την προφυλάσσουν από αυτούς τους κινδύνους.

Ο δεύτερος κύκλος αφορά την πρόληψη του εθισμού και των εξαρτήσεων. Δεν χρειάζεται να τονίσει κανείς το τεράστιο όφελος που θα προκύψει για κάθε έφηβο που αποκτά τη γνώση και τη δύναμη να αποφεύγει τον θανάσιμο εναγκαλισμό των εξαρτήσεων από κάθε επικίνδυνη ουσία ή συνήθεια.

Τέλος, ο τρίτος κύκλος αφορά τις λεγόμενες «έμφυλες ταυτότητες». Στόχος μας είναι η καταπολέμηση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων σε σχέση με το σώμα, το φύλο, τη σεξουαλικότητα, τις διαφυλικές και τις ευρύτερες διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις.

Ας δούμε ως παράδειγμα τις σχέσεις των δύο φύλων. Είναι γνωστό ότι οι σχέσεις αυτές αλλάζουν από εποχή σε εποχή. Σε κάποιες ιστορικές περιόδους στο μακρινό παρελθόν, η γυναίκα ήταν αυστηρά περιορισμένη στο σπίτι και ασχολούνταν κυρίως με το νοικοκυριό και την ανατροφή των παιδιών. Σταδιακά όμως κατέκτησε βασικά δικαιώματα, που της επιτρέπουν σήμερα να συμμετέχει με αξιώσεις στην κοινωνική, την πολιτική και την οικονομική ζωή. Δυστυχώς, όμως, υπάρχουν ακόμα ανισότητες και διακρίσεις σε βάρος των γυναικών. Αυτές δεν οφείλονται στις βιολογικές διαφορές αλλά κατά βάση στη νοοτροπία και στις αντιλήψεις της κοινωνίας. Και αυτές τις ανισότητες και διακρίσεις πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε.

Σκεφτήκαμε, λοιπόν, να δώσουμε την ευκαιρία σε κάθε σχολείο να ανοίξει συζήτηση γι’ αυτά τα ζητήματα χωρίς ταμπού και προκαταλήψεις, πάντοτε όμως με τις κατάλληλες παιδαγωγικές μεθόδους και την αρμόζουσα ευαισθησία. Συζητήσεις που ανοίγουν τον δρόμο σε δεύτερες σκέψεις και προβληματισμούς, χωρίς όμως να σοκάρουν ή να τραυματίζουν την ευαισθησία των εφήβων μας.

Θέλουμε, επιπλέον, να τονίσουμε πως η καινοτομία της Θεματικής Εβδομάδας, όπως την αντιλαμβανόμαστε ως Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, «… θεμελιώνεται στην εμπιστοσύνη προς το εκπαιδευτικό προσωπικό, το οποίο διαθέτει και τα εχέγγυα και επιδιώκει την παιδαγωγική ελευθερία στην άσκηση του ρόλου του».

Γνωρίζουμε ασφαλώς πως υπάρχουν κάποιες δυσκολίες στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των δραστηριοτήτων ενός ολόκληρου πενθήμερου από τους συλλόγους των εκπαιδευτικών κάθε σχολείου. Είναι άλλωστε η πρώτη φορά, και κάθε ξεκίνημα έχει τις δυσκολίες του. Όμως είμαστε βέβαιοι ότι κάθε επιφύλαξη σχετικά με την ετοιμότητα των σχολείων μας να αναλάβουν ένα τέτοιο έργο θα ξεπεραστεί μέσα από τη συνεργασία όλων των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας. Και η εμπειρία που διαθέτει μια τέτοια συλλογικότητα την καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματική.

Πραγματικά, αξίζει να αναρωτηθούμε:

  • Υπάρχει σύλλογος εκπαιδευτικών που δεν καταπιάστηκε ποτέ με την οργάνωση μιας συλλογικής εκδήλωσης, μιας γιορτής, μιας παράστασης;
  • Υπάρχει εκπαιδευτικός που δεν ασχολήθηκε ποτέ με μια δημιουργική δράση, μέσα ή έξω από την τάξη;
  • Υπάρχει σχολείο που δεν έχει αναλάβει ποτέ δραστηριότητες αγωγής υγείας, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, άθλησης και πολιτισμού;

Ας αναλογιστούμε, ακόμα, πως δίπλα σε κάθε σχολείο υπάρχουν δημόσιες υπηρεσίες και φορείς που διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία στα ζητήματα που εντάχθηκαν στη Θεματική Εβδομάδα. Αυτοί έχουν τώρα την ευκαιρία, στο πλαίσιο της Θεματικής Εβδομάδας, να τροφοδοτήσουν το σχολείο με πολύτιμες εμπειρίες και να στηρίξουν αποτελεσματικά το έργο του. Αλλά και εμείς, ως Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής είμαστε αρωγοί σε αυτή την προσπάθεια, όπως και σε κάθε άλλη πρωτοβουλία των εκπαιδευτικών και των σχολείων που στοχεύει στη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου. Στην ιστοσελίδα μας φιλοξενούμε πλούσιο και κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό, που μπορεί να αξιοποιηθεί σε κάθε περίπτωση κατά την κρίση των συλλόγων διδασκουσών και διδασκόντων.

Και από αυτή τη θέση, εκφράζω θερμές ευχαριστίες στο επιστημονικό και υποστηρικτικό προσωπικό του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, που εργάστηκε με υπευθυνότητα και συνέπεια γι’ αυτό το τόσο σημαντικό έργο.

Θα ήθελα, εν κατακλείδι, να τονίσω ότι ως εκπαιδευτικοί έχουμε μια πολύτιμη ευκαιρία να καταστήσουμε τη Θεματική Εβδομάδα, για κάθε παιδί και τους γονείς του, μια αναντικατάστατη μορφωτική εμπειρία. Ας μην την αφήσουμε να περάσει ανεκμετάλλευτη.

Παύλος Χαραμής, Αντιπρόεδρος Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής